Son Dakika
Bakan Çelik: Bu madene ruhsat verilmemeliydi Erdoğan’ın ilk kez başkanlık ettiği MGK toplandı Mesud Barzani: PYD, muharip değil destek gücü istedi HDP’den provokasyon uyarısı Bozdağ'dan Öcalan açıklaması ’Kobanê için ne kadar Peşmerge gerekiyorsa göndermeye hazırız’ 10 kişilik peşmerge heyeti Kobanê’de Barzani: Peşmerge’nin Kobanê için zaferler getirmesini diliyorum Ağrı belediye eş başkanı Sırrı Sakık Ağrı Patnosta kavgalı aileleri barıştırdı AĞRI BELEDİYESİNDEN BİR İLK
Doğubayazıt  Halkın Sesi
 
 
 
Şair Şêrko Bêkes
 

Şair Şêrko Bêkes

Şair Şêrko Bêkes

13 Ağustos 2013 Salı 14:01
Yazdır

 

Nihat GÜLTEKİN

*Güneyden Şiir Yağmuru

Şair Şêrko Bêkes

 

 

“Eğer çiçekleri ayırırlarsa

Şiirlerimden

ölür dört mevsimimden biri.

Eğer sevdiğimi ayırırlarsa,

ölür dört mevsimimden biri.

Eğer ekmeği ayırırlarsa, ölür dört mevsimimden biri.

Eğer özgürlüğü ayırırlarsa,

ölür bütün mevsimlerim

ve o zaman

ben de ölürüm.”

 

Bu dizelerin yazarı, ünlü Kürt şairi Şêrko Bêkes 4 Ağustos 2013 günü vefat etti. Babası Faik Bêkes de ünlü bir Kürt şairi idi. Şiirle alakalı bir evde 02.05.1940 yılında Süleymaniye de doğuyor. Şêrko Bêkes yalnızca günümüzün en usta Kürt şairlerinden biri değil, aynı zamanda Kürt halkının özgürlüğü için mücadele eden bir aydın, entelektüel ve bir militandı. Zaten bundan dolayıdır ki Irak Kürdistan’ında (1992 yılında) Kültür Bakanlığı da yaptı. Kadınlar üzerindeki baskıya karşı çıkarak kadınlara eşit haklar verilmesi için mücadele etti ve bu amaçla yapılan eylemlere katıldı. Kısacası o yaşamı boyunca özgür, eşit ve demokratik bir Kürdistan için mücadele etti. Ölümü üzerine Belge Yayınevinden çıkan kitabına tekrardan okuma ihtiyacı duydum. Güneyden Şiir Yağmuru adlı kitap Haziran 2011 de yayınlanmıştı. İlk kez Türkiyeli Kürtler Bêkes’in şiirlerini Türkçe okuma fırsatını yakalamışlardı. Şair, elli yılı aşkındır sözcüklerle, şiirle yaşıyor, halk sevgisiyle bütünleşmek ve daha çok şair yazmak istiyor. Şiirlerinde edebiyat coşkusuyla ve sanat sevgisiyle okuyan herkes şiirlerden büyük tarifsiz bir zevk alır.

 

Şiirlerini zevkle okuyan herkes, temiz doğada gezintilere çıkar. Şair kelimelerini doğanın bağ ve bayırlarının sözlüğünden çıkarıyor ve doğanın rengiyle şiirlerini süslemektedir. Bir anlamıyla şair Şêrko, şiirlerinde doğanın sözcüsüdür. Doğa ve doğadaki oluşumlarla sürekli birlikte yaşayan bir şair. Adeta insana şunu hissettiriyor, sanki doğaya nefes veriyor. Babası öğretmen olan Şêrko hayatını Kürdistan’ın birçok yerinde geçiriyor, sürekli yer değiştiriyor. Bu yüzden Şêrko’nun gözleri Kürdistan’ın doğasıyla açılıyor. Hayatının bu rengi doğaya hayranlık ve doğanın sözcüsü olmayı beraberinde getiriyor.

 

Şêrko Bêkesin annesi Şefîqe Hanım, şairin hayatında önemli bir rol oynuyor. Unutulmayacak en büyük katkısı ise Kürtçeyi sevmesindeki annesinin katkılarıdır. O annesinden sürekli şiir ve masal dinler. Bu konu için şunları der şair;” Bana hep şarkılar söylerdi ve annemin o şarkılarını hiç unutmam. Anlattığı masalların ve söylediği şiirlerin etkisiyle dilde ve dilin sihrinde eridim” diyor.

 

Şêrko Bêkes ilk şiirlerini 1957 yılında “Jîn” adlı gazetede yayınlar. 1968 Yılında ilk divanını” Tirîfey Helbest”(Şiirin Mehtabı)  Bağdat’ta yayınlar. Başlangıçta Abdullah Goran ve Ehmed Herdî gibi modern şairlerin etkisinde yazar. Daha sonraları ise özellikle 1973 yılında yayınlanan “  Min Tînwyetîm be gir deşkê” (Susuzluğum Kıvılcımla Diner)adlı divanından sonra, kendi dilini ve kendine ait stilini yaratır.

 

1965’te genç bir pêşmerge olarak

radyosunda bir mağaradan seslendi, şiirler okudu. O ses, 50 yıl boyunca Kürdistan’da devrimin de, şiirin de sesi oldu. Şêrko Bêkes’i tüm Kürdistan parçalarının şairi olarak görmek mümkün. Halkların duygu, özlem ve düşüncelerini haykırıyordu. Devrim ve direniş üzerine birçok sayıda şiir yazar, bu şiirler peşmergeler ve köylüler arasında ağızdan ağza dolaşmaktadır.

“Ülkemde

Gazete lal doğar.

Ülkemde

Radyo sağır doğar.

Ülkemde

Televizyon kör doğar

Ülkemde bunların

sağ doğmasını isteyenler

dilsizleştirilirler ve öldürülürler

sağırlaştırılırlar ve öldürülürler

körleştirilirler ve öldürülürler

Ülkemde.”

 

1970 Yılında Husên Arif, Celal Mîrza Kerîm ve Kakemem Botanî gibi bazı şair ve yazarlarla birlikte RIWANGE(Rasathane ) adlı bildiriyi dağıtırlar. Bu bildirinin dağıtılmasındaki amaç Kürt dili ve edebiyatının modernleşmesi idi. Şüphesiz bu bu bildirinin dağıtılmasından sonraki aşamalarda Kürt dili ve edebiyatında olumlu gelişmeler ve sonuçların ortaya çıkmasına önayak oldu.

 

1975 yılında Kürt özgürlük mücadelesi yenilince Irak’ın güneyine sürgün edilir. Güney Irak’ta sürgünde iken “Kaziwe”( Tanyeri) adlı şiir divanını yazar. Böylece “Koç”(Göç) adlı ilk uzun şiirini de o sürgünde yazar. “Koç” adlı uzun şiiri 1980 yılında Bêkesin şiir sanatında apayrı bir dönemin başlangıcı oluyor. O Kürt tarihinin ve kültürünün kaynaklarına dönüp, kendine ait modern bir tarzda şiirlerinde nakış nakış işliyor. Şêrko Bêkes dört yıl sonra 1979 yılında tekrar Süleymaniye geri döner. 1970lilerin ortalarında Şiirli Posterlerin yazımına başlıyor, bu şiirler Şêrko Bêkes e yeni bur ufuk kazandırıyor. Kısa, ama şiirinde çok anlamlı ve geniş mesajlar içeren, şiirine de yeni bir ruh yükleyen Bêkes’e ait bir stil. Şair o yıllarda şiir tarzına yakın üç piyesi de yazmaktadır.

 

Şêrko Bêkes Arap edebiyatı aracılığıyla dünya edebiyatıyla tanışıyor, büyük şairler arasında Walt Whitman’ın (1819-1892) şiirlerine hayrandır. Her ne kadar o şiiri yazıyorsa da, aslında edebiyat eserleri arasında en çok roman okur. “Rubar” adlı kitabını 1983 yılında yayımlar. Onun bu eseri aslında bir tür şiir dilinde yazılmış öykülerdir. Bu da Kürt edebiyatında ayrı bir ufuktur.

 

İkinci defa 1984-88 yılları arasında peşmerge olarak yaşamaya karar veriyor, o peşmerge gruplarıyla birlikte sömürgeci güçlerden kurtarılmış alanlarda kalıyor.  Daha çok baskılardan kurtulmak için dağın yolunu tercih ediyor. Ülkesinin politik koşullarının katlanılmayacak boyutlara ulaşmasından dolayı, Şêrko Bêkes 1986 yılında Kürdistan’dan çıkıyor. İtalya’ya gidiyor. Daha sonra İsveç’e ulaşıyor. 1987 yılında İsveç’te Kurt Tucholsky* edebiyat ödülüne layık görülüyor. Ödül dönemin Başbakanı İngvar Carlsson(1934) tarafından Bêkese veriliyor.

 

1990 yılında Şêrko Bêkes’in şiirine damgasını vuran “Derbendî Pepûle”(Kelebek Boğazı ), Kürt şiirinin büyük bir değişimden geçtiğini ispatladı. Birçok edebiyatçı ve edebiyat eleştirmeni tarafından “Kelebek Boğazı” Kürt şiirinde bir dil devrimi olarak da değerlendiriliyor. Kelebek Boğazı Kürtçe şiirinde yüzyılın kitabı olarak değerlendirilmektedir.

“Bu akşam bir rüyam gerçek oluyor

Ve vatanım Nalî’nin bakışından

Sesinden

ve sakalından

Geliyor ve bana ulaşıyor

Bu akşam ben

Mutlu bir hüzünüm

Yavaş ve sessiz bir merakım

Bu akşam çocukluğum

Yeşil ve kırmızı hatıra üzerine yağıyor

Bu akşam

kelebek boğazı oluyorum

Ve

Annem de

bembeyaz bir hazal...”

 

“Derbendî Pepûle” Bêkesin 287 sayfadan oluşan kitabıdır. Bu çalışma Kürt edebiyatında tarzı itibariyle yeni yaratılmış bir eserdir. Bu eser Şêrko Bêkesin diğer uzun eserlerini ve baladlarını yazmasının önünü açıyor. Örneğin “ Xaç û Mar û Rojjimêrî Şaîrê” (Haç, Yılan ve Bir Şairin Takvimi), ”Bonname”(Kokuname), ”Rengdan”(Renk Vazosu), ”Goristanî Çirakan”(Lambaların Mezarlığı), ”Marşî Berdekan” (Taşların Marşı), ve düz yazılar ”Kûrsî”( Kürsü), ””Milwanke”(Kolye) adlı eserleri yazıyor. Şair ve yazar arkadaşlarıyla birlikte 1998 yılında “Serdem”(Çağdaş) adlı yayın ve dağıtım şirketini kuruyorlar. Yaklaşık on üç yıldır yayın alanında aktif bir şekilde edebiyat eserlerinin yayın ve dağıtımını yapmaktadırlar.

 

Şêrko Bêkes şimdiye kadar şiir, öykü ve tiyatro eserlerinden oluşan toplam 41 kitap yazmıştır. Şiirleri İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Hollandaca, Arapça, Farsça ve Türkçe dillerine çevrilerek dünya edebiyatına kazandırılmıştır. Şêrko Bêkes, Kürt edebiyatı alanında büyük eserler yazmayı başarıp, Kürt edebiyatının modernleşmesinde büyük bir emeği ve rolü vardır. Şêrko Bêkes;” Halkına ve vatanına olan sevgisinden yola çıkarak daha fazla şiir yazmak” şiarına dair eserler üretmiştir.

 

Ve denir ki Şêrko Bêkes, 2 yıl önce vasiyetnamesini yazmıştı: “Beni Süleymaniye’deki Azadî Parkına, 1983 şehitleri için kurulan anıtın yanına gömün. Orada nefesim kesilmez. Genç kadınlar, erkekler, sevgililer misafirim olur.”

Ve 4 Ağustos 2013 sabahı son nefesini verirken belki de bu dizelerini söylüyordu: “Kimsesizliğim çıplak değil

Ölünceye kadar

Yetiyor ona karanlık giysileriniz

Susuzluğum ne çeşmesiz

Ve ne de susuzdur

Ölünceye kadar

Yetiyor ona gözyaşlarınızın ırmağı.

Cehennemin rüzgârsız değil

Ölünceye kadar

Yetiyor ona soğuk nefesiniz.

Uzundur

Uzundur

Bu gurbetlik ve gurbet mevsimim.

Duruyorum, duruyorum, duruyorum

Servi ağacına dönüşünceye kadar

Can servi ağacım!

Şimdi sen benimsin.

O yüzden ben bunu yaptım

Eğer ben ölürsem.

 

Bir Yunan filozofu “türkü yapanların gücü kanun yapanların gücünden daha fazladır” demiştir. Bir kez daha Şêrko Bêkes’i kaybettiğimizde bu sözün doğruluğu üzerine yoğunlaştım. İnsan bazı şeyleri daha iyi anlıyor. Şairin etki ve gücü hiç azalmadan sürecektir. Yine yapıcılığı, yaratıcılığı her gün hissedilecektir. Halk içindeki varlığı, etki ve gücü her gün daha da artacaktır. Bir toplum edebiyatçılarına, sanatçılarına, şairlerine değer veriyorsa yaşamayı ve özgürlüğü hak etmiştir. Sanatçılarına, şairlerine değer veren toplumlar güçlü toplumlardır. Kürtler belki geçmişte bunu pek anlayamadılar. Eğer bugün Kürtler var ise, bir Kürtlükten söz ediyorsak bunda en büyük emek edebiyatçılara, şairlere ve sanatçılara aittir. Bu açıdan da bizler toplum olarak Şêrko Bêkeslere minnet borçludur.

Şêrko Bêkesleri yaşamda unutmamak önemli. Onları okumak ve okutarak bir nebze de olsa yaşamsallaştırabiliriz. Şairimizin okunacak eserlerini yayınlamak ve halka ulaştırmak için de mutlaka kurumlarımızın devreye girmesi gerekir. Şairlerin, sanatçıların ve edebiyatçıların gücü sonsuza kadar sürer. Çünkü yaptıkları iş kutsaldır. Dolayısıyla kişilikleri de kutsaldır. Ölümsüzlükleri de buradan gelir.  Şair Şêrko Bêkes ölümsüzdür.

 

*Kurt Tucholsky; 1890-1935 yılları arasında yaşamış Alman yazar. 1933 Yılında Tucholsky’nin de Kitapları Alman Nazi faşizmi tarafından yakılıyor ve Alman vatandaşlığından atılıyor. Zürich ve Fransa üzerinden İsveçe kaçıyor. 1935 yılında isveçte yaşama gözlerini yumuyor. Tucholsky’nin 60. ölüm yıldönümü nedeniyle 1995 yılından beri iki yıllık arayla Tucholsky ödülü haksızlığa ve zulme eserleriyle karşı çıkan gazeteci ve yazarlara verilmektedir.

* Güneyden Şiir Yağmuru Belge Yayınları

 

Bu haber toplam 2643 defa okunmuştur
Haber Yorumları
Yorum Ekle
Bu habere henüz yorum yapılmamıştır, ilk yorum yapan siz olun.
 Diğer Haberler
1 Kasım Dünya Kobanê Günü
Yeni devletin, ‘Erdoğan devleti’nin simgesi Ak Saray!
Peşmerge Kobani'de, Ankara "ofsayt"ta...
Bizim Öykümüz: “Savaşın Savurdukları –
Peşmergeler Kobani’de: Ne değişti? Ne değişir?
Müzakere dışında bir yol yok
Bugün 42. güne giren Kobanê direnişi dünya basınında yer almaya devam ediyor. İki hafta önce Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın IŞİD politikasını, Kobanê direnişini ve IŞİD çetelerinin vahşetini "Allah'ın Allahsız orduları" ile kapağına taşıyan Almanya'nın yüksek t
Nereye kadar?
PYD'ye tasfiye tuzağı mı?
Erdoğan'ın Kobani'de anlayamadığı, göremediği
BİR MUSİBET – BİN NASİHAT
Türk milliyetçiliğin ve ‘Kürt fobi’nle çuvallıyor, Kürtleri de kaybediyorsun!
Bijî Obama!
Ortadoğu'da Kürtlerle yeni dönem...
Ortadoğu'da Kürtlerle yeni dönem...
NEFRET
Kobanê destanı ve barış konferansı
Kulesi top mermisiyle yıkılan kilisedeki sabah kahvesinde tüten acı hatıralar
Kobani, 'çözüm süreci', Türkiye...
Çözüm Zamanı -2-
 
Yazarlar
Namaz Vakitleri
İmsak
03:47
Güneş
05:26
Öğlen
11:03
İkindi
13:56
Akşam
16:18
Yatsı
17:45
Çok Okunanlar
Finans
İMKB 100
79.899
USD ALIŞ
2.1970
USD SATIŞ
2.2100
EURO ALIŞ
2.7720
EURO SATIŞ
2.7900
POUND ALIŞ
3.5100
POUND SATIŞ
3.5640
ALTIN ALIŞ
85.0900
ALTIN SATIŞ
85.8000
Çok Yorumlananlar
Hava Durumu
Havadurumu
Anket
Sayısal Loto
25.10.2014
Tarihli Çekiliş Sonucu
11 - 18 - 30 - 32 - 44 - 45
Şans Topu
29.10.2014
Tarihli Çekiliş Sonucu
01 - 06 - 12 - 14 - 15 - 06
On Numara
27.10.2014
Tarihli Çekiliş Sonucu
01 - 09 - 10 - 13 - 16 - 23 - 30 - 41 - 44 - 46 - 49 - 50 - 51 - 52 - 56 - 60 - 61 - 64 - 69 - 71 - 73 - 80
Paylaş
Süper Loto
23.10.2014
Tarihli Çekiliş Sonucu
04 - 08 - 16 - 18 - 28 - 49
Hakkımızda | Künye | Reklam | İletişim | RSS
Bu sitede yayınlanan tüm materyalin her hakkı saklıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.T-Destek: EmiN
Yazılım: Haber Sitesi Kur